xáo xác

Gà con chạy xáo xác khi thấy con diều hâu trên trời.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Lộn xộn, hỗn loạn, mất trật tự: "xáo xác" mô tả trạng thái các vật bị xô đẩy, đảo lộn, không còn ngăn nắp, thường do tác động bất ngờ.
   • Hoảng loạn, náo động: "xáo xác" cũng chỉ trạng thái con người hoặc động vật trở nên lo lắng, sợ hãi, chạy tán loạn khi gặp nguy hiểm.

Ví dụ sử dụng

• Lộn xộn, hỗn loạn:

  • Gió mạnh thổi làm đống lá khô xáo xác khắp sân. (Gió mạnh khiến lá khô bay tán loạn, không còn trật tự.)
  • Sau cơn động đất, mọi thứ trong nhà đều xáo xác. (Đồ đạc bị xô đẩy, đảo lộn sau trận động đất.)

• Hoảng loạn, náo động:

  • Đàn gà xáo xác khi diều hâu bay qua. (Gà chạy tán loạn, hoảng sợ khi thấy diều hâu.)
  • Tin tức về lũ lụt khiến dân làng xáo xác. (Người dân trở nên lo lắng, náo động khi nhận tin lũ lụt.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xáo xác tâm can": trạng thái tâm trí rối bời, lo lắng, không yên.

  • Nghe tin dữ, lòng ông xáo xác tâm can. (Tâm trí ông trở nên hỗn loạn, bất an khi nhận tin xấu.)

• "xáo xác cả lên": nhấn mạnh mức độ hỗn loạn hoặc hoảng loạn cao.

  • Chỉ một tiếng động nhỏ, đám đông đã xáo xác cả lên. (Đám đông hoảng loạn tột độ chỉ vì tiếng động nhỏ.)

Biến thể và từ gần giống

• Xáo động (động từ): làm cho trở nên hỗn loạn, mất yên tĩnh.

  • Tiếng ồn làm xáo động giấc ngủ của em bé. (Tiếng ồn làm giấc ngủ của em bé bị quấy rầy.)

• Xác xơ (tính từ): rách nát, tồi tàn, thường dùng cho quần áo hoặc đồ vật.

  • Bộ quần áo cũ xác xơ sau nhiều năm sử dụng. (Quần áo rách nát, hư hỏng nặng.)

Từ đồng nghĩa

• Hỗn loạn: mất trật tự, không kiểm soát được.
• Náo động: ồn ào, xôn xao, mất yên tĩnh.
• Tan tác: phân tán, rã rời, không còn tập trung.

Thành ngữ liên quan

• Xáo xác như ong vỡ tổ: trạng thái hỗn loạn, mất trật tự nghiêm trọng, mọi người chạy tán loạn.
  • Khi chuông báo cháy reo, mọi người xáo xác như ong vỡ tổ. (Mọi người hoảng loạn chạy tán loạn khi nghe chuông báo cháy.)